Op 12 januari 2026 is de nieuwe Europese norm voor PFAS in drinkwater in werking getreden: maximaal 100 nanogram per liter voor de som van 20 PFAS-verbindingen. Voor waterleidingbedrijven is dit een concrete meetverplichting geworden. Voor bezitters van een eigen waterbron roept het een andere vraag op: hoe zit dat bij mijn grondwater, en wat kan ik eraan doen?

In dit artikel legt Bronkracht helder uit wat PFAS zijn, hoe ze in grondwater terechtkomen, en — belangrijker nog — waarom de keuze voor de juiste boordiepte de krachtigste natuurlijke bescherming is. Zuivering van PFAS is een specialisme dat wij zelf niet uitvoeren; wij zorgen ervoor dat u een bron heeft die PFAS-risico's zoveel mogelijk van voren uitsluit en verwijzen door waar dat nodig is.

Wat zijn PFAS precies?

PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen — een verzamelnaam voor meer dan 10.000 door de mens gemaakte stoffen. Ze worden sinds de jaren '40 gebruikt in onder meer:

Anti-aanbaklagen in pannen
Waterafstotende coatings (kleding, tapijt, pizzadozen)
Blusschuim op brandweerkazernes en vliegvelden
Industriële processen, onder andere in de textiel- en papierindustrie

PFAS breken in de natuur nauwelijks af — vandaar hun bijnaam forever chemicals. Eenmaal in de bodem verspreiden ze zich via het grondwater en stapelen ze zich op in de voedselketen.

De nieuwe EU-norm in het kort

De Europese Drinkwaterrichtlijn schrijft sinds januari 2026 voor:

100 ng/L voor de som van 20 PFAS-verbindingen (wettelijke grenswaarde)
Daarnaast heeft Nederland een aanvullende richtwaarde van 4,4 ng/L uitgedrukt als PFOA-equivalent — aanzienlijk strenger en bedoeld als streefdoel, niet als harde grens

Deze normen gelden voor het door waterbedrijven geleverde leidingwater. Voor particuliere bronnen is er geen keuringsverplichting — maar u kunt uw water wél laten testen als u het voor consumptie gebruikt.

Hoe komen PFAS in grondwater?

PFAS komen vooral van bovenaf de bodem in: via regenwater dat over verontreinigde grond spoelt, via lozingen in oppervlaktewater, of via historische lozingen door industrie. Omdat PFAS watergebonden zijn en niet afbreken, zakken ze langzaam mee met het grondwater.

Het kritieke punt voor uw bron: PFAS worden door kleilagen afgeremd. Waar een beschermende kleilaag tussen uw watervoerende pakket en het maaiveld ligt, is de PFAS-concentratie doorgaans veel lager dan in ondiep freatisch grondwater.

Boordiepte: de natuurlijke PFAS-bescherming

Dit is de kern waarom boordiepte voor consumptie zo belangrijk is. Onderzoek van het RIVM en waterbedrijven laat zien:

Ondiep, freatisch grondwater (0–15 meter): hier worden de hoogste PFAS-waarden gemeten, vooral nabij industrie, luchthavens en oude brandweeroefenterreinen
Afgedekt, dieper grondwater (onder een kleilaag): hier liggen de PFAS-waarden vrijwel overal ruim onder de norm — de kleilaag werkt als tijdbarrière
Zeer diep grondwater (>50 meter in veel regio's): afkomstig uit pakketten die duizenden jaren geleden zijn gevormd, vóór enige PFAS-productie — van nature PFAS-vrij

Voor een drinkwaterbron boort Bronkracht daarom altijd naar het tweede of derde watervoerende pakket, onder minstens één afsluitende kleilaag. Dit is niet primair een PFAS-argument — het gold al voor nitraat en bestrijdingsmiddelen — maar het werkt voor al deze verontreinigingen hetzelfde: diepte = tijd = bescherming. Meer over de relatie tussen diepte en waterkwaliteit leest u in Hoe diep moet een waterput zijn in Nederland?.

Laat uw bronwater testen bij een geaccrediteerd lab

Of het grondwater op uw specifieke locatie PFAS bevat, kunt u niet met blote zintuigen of een doe-het-zelfstrip vaststellen. PFAS-analyse vereist gespecialiseerde apparatuur (LC-MS/MS) en moet worden uitgevoerd door een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium.

Wat een goede PFAS-analyse bevat:

De som van minimaal 20 PFAS-verbindingen conform de EU-lijst
Individuele waarden voor PFOA, PFOS, PFHxS en PFNA (de vier "prioriteitstoffen")
Vergelijking met de wettelijke grenswaarde (100 ng/L) én de Nederlandse richtwaarde

Bronkracht beveelt een wateranalyse standaard aan bij elke drinkwaterbron. Bij de meeste accredited labs kunt u een PFAS-pakket als uitbreiding op de standaard drinkwateranalyse aanvragen. Wij verwijzen u graag naar een lab in uw regio.

Wat als er verhoogde PFAS-waarden zijn?

Als de lab-analyse toont dat uw bronwater boven de norm zit, zijn er twee vervolgstappen:

1. Technische zuivering door een gespecialiseerde waterbehandelaar

Belangrijk: PFAS-zuivering is een specialisme dat Bronkracht niet zelf uitvoert. Effectieve oplossingen zijn:

Actieve koolfilters (granular activated carbon, GAC): effectief voor langere-keten PFAS, vereist periodieke verversing
Omgekeerde osmose: hoogste afvangrate, maar arbeidsintensiever en levert procesafvalwater
Ionenwisseling: specifiek voor kortere-keten PFAS

Wij verwijzen u door naar gespecialiseerde waterbehandelaars die deze systemen dimensioneren, installeren en onderhouden. De juiste oplossing hangt af van het exacte PFAS-profiel en uw verbruik.

2. De bron anders inzetten

Ligt uw bron in een bekend belast gebied en boort u ondiep, dan is een alternatief: gebruik de bron voor niet-consumptieve toepassingen (tuinberegening, toiletspoeling en wasmachine, vijveraanvulling) en blijf voor drinken op leidingwater. Zo benut u de voordelen van een eigen bron zonder gezondheidsrisico.

Wat Bronkracht voor u doet

Onze rol in het PFAS-verhaal is helder: wij leveren de bron die PFAS-risico's aan de bovenkant afdekt. Concreet betekent dat:

Locatiecheck vooraf: we raadplegen TNO-bodemkaarten (DINOloket) en bekende PFAS-verontreinigingsgebieden. Ligt uw perceel nabij een bekende hotspot (luchthaven, Chemours-invloedsgebied, industrieterrein), dan adviseren we extra voorzichtig
Boordiepte op maat: voor drinkwatergebruik altijd onder een afsluitende kleilaag
Materiaalkeuze: drinkwatergekeurde PVC/HDPE-buizen die zelf geen stoffen afgeven
Doorverwijzing voor analyse en zuivering: we brengen u in contact met een geaccrediteerd lab en — indien uit de analyse iets volgt — met een gespecialiseerde waterbehandelaar

Veelgestelde vragen

Is PFAS in mijn grondwater waarschijnlijk? Dat hangt sterk af van de locatie en de boordiepte. In afgedekte, diepe pakketten is PFAS in de meeste regio's niet of nauwelijks aantoonbaar. In ondiep grondwater nabij bekende verontreinigingsbronnen ligt dat anders. Een analyse geeft uitsluitsel.

Kan Bronkracht PFAS uit mijn water halen? Nee. Zuivering van PFAS is een specialisme waarvoor wij doorverwijzen naar gespecialiseerde waterbehandelaars. Wat wij wél doen is diep genoeg boren zodat PFAS in de meeste gevallen een minder relevant thema wordt.

Is een ondiepe beregeningsbron ook risicovol? Voor tuinberegening geldt de drinkwaternorm niet. PFAS-waarden die problematisch zijn voor consumptie, veroorzaken bij gewone tuinberegening geen aantoonbaar gezondheidsrisico. Gebruikt u het water voor een moestuin met zacht blad (sla, spinazie), dan is een analyse wel zinvol.

Moet ik mijn bestaande bron laten hertesten? Als de bron al enkele jaren staat en u gebruikt het water voor consumptie, is een actuele analyse verstandig — zeker met de nieuwe EU-norm als referentiekader. Neem gerust contact op; wij kunnen u doorverwijzen naar een geschikt lab.

Helpt een standaard ijzer- of zandvangfilter tegen PFAS? Nee. Deze filters zijn ontworpen voor grove mineralen en deeltjes. PFAS zijn opgelost op moleculair niveau en passeren standaardfilters ongehinderd. Alleen actieve kool, omgekeerde osmose of ionenwisseling werken.

Conclusie

De nieuwe EU-PFAS-norm is een welkome aanscherping, maar voor eigenaren van een correct geboorde diepe drinkwaterbron is het zelden een acuut probleem. De combinatie van voldoende boordiepte, een afsluitende kleilaag en drinkwatergekeurde materialen biedt een robuuste natuurlijke bescherming — precies het uitgangspunt waarmee Bronkracht al werkt.

Twijfelt u over de kwaliteit van uw bestaande bron, of overweegt u een nieuwe drinkwaterbron en wilt u weten hoe PFAS-proof uw locatie is? Neem contact op voor een haalbaarheidscheck en een doorverwijzing naar een geaccrediteerd lab.

Lees ook: Bronwater filteren: ijzer, mangaan en hardheid aanpakken en Drinkwaterput of drinkwaterbron: wat is het verschil?.