Waterschap Aa en Maas luidde in februari 2026 de noodklok: de uitgangssituatie voor het nieuwe seizoen is ronduit slecht. Na het droge jaar 2025 staan de grondwaterstanden onder de hoge zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland gemiddeld 50 centimeter lager dan normaal voor de tijd van het jaar. Vergelijkbare waarnemingen komen uit Gelderland, Brabant, Limburg en de Achterhoek.

Wat betekent dit voor u als tuin- of terreinbezitter? Wat is het effect op bestaande ondiepe putten? En waarom biedt een diep geboorde bron een robuuste oplossing? In dit artikel zet Bronkracht het op een rij — met de laatste cijfers en een concrete handelingsperspectief.

De cijfers achter een slechte start

De Rijkswaterstaat-droogtemonitor en de verschillende waterschappen publiceren doorlopend grondwaterstanden. Een samenvatting van de situatie begin 2026:

Zandgronden (Oost, Zuid, Veluwe, Achterhoek): 30 tot 70 cm onder gemiddeld, lokaal dieper
Rivierkleigronden (Midden-NL): circa 20 cm onder gemiddeld
Zeekleigebieden (West, Noord): nabij gemiddeld tot licht onder
Veengebieden: vergelijkbaar met kleigebieden, maar gevoeliger voor inklinking bij verder dalen

Voor context: normaal gesproken zijn de grondwaterstanden in februari en maart op hun hoogste punt — de bodem herstelt zich dan van de zomerdroogte via winterneerslag. Dat dit jaar al in het voorjaar een tekort zichtbaar is, betekent dat de zomer van 2026 feitelijk met een achterstand begint.

Waarom is een slechte startpositie zo belangrijk?

Grondwater werkt als een spaarrekening. In de winter vult de spaarrekening zich met regen, in de zomer wordt er door planten, verdamping en onttrekking uit gehaald. De seizoensbalans is normaal gesproken net aan in evenwicht.

Wanneer de spaarrekening in het voorjaar al onder nul staat, krijgt zij drie stressoren tegelijk te verduren:

Natuurlijke verdamping: vanaf mei trekt de plantengroei fors aan verdamping
Menselijk gebruik: beregeningsverboden worden pas ingesteld als het kwaad al is geschied
Langere droge periodes: het klimaat zorgt ervoor dat ononderbroken droogteperioden langer worden

De optelsom: bij een slechte start loopt u veel eerder dan gebruikelijk tegen droogval van ondiepe bronnen en sproeiverboden aan.

Waarom ondiepe putten het eerst droogvallen

Dit is de kern. Niet alle grondwater is gelijk. In Nederland onderscheiden we meerdere watervoerende pakketten, gescheiden door afsluitende klei- of veenlagen:

Freatisch grondwater (0–10 meter): direct onder het maaiveld, gevoed door recente regenval. Als het droog is, zakt dit niveau het snelst
Eerste watervoerende pakket (10–25 meter): deels afgeschermd, reageert trager op droogte maar zakt bij langdurige droogte alsnog
Tweede of dieper watervoerende pakket (25–60+ meter): onder een afsluitende kleilaag, buffercapaciteit van jaren tot decennia

Een ondiep geboorde beregeningsput die in gemiddelde jaren voldoende water levert, kan in een slecht jaar simpelweg droogvallen — precies op het moment dat u de put het hardst nodig heeft. De put technisch "verdiepen" achteraf is mogelijk, maar aanzienlijk arbeidsintensiever en complexer dan het in één keer goed doen.

Regio's waar het dit jaar spant

Op basis van de huidige grondwaterstanden en historische droogtegevoeligheid staan de volgende gebieden bovenaan het risicolijstje voor de zomer 2026:

Brabant (hoge zandgronden)

Waterschappen Brabantse Delta, Aa en Maas en De Dommel melden fors achterblijvende grondwaterstanden. Ondiepe particuliere putten zullen hier naar verwachting vroeg in het seizoen droogvallen. Zie ook Waterzekerheid en wetgeving 2024/2025 voor de regelgeving in deze regio.

Limburg (mergel en hoge zandgronden)

De zuidelijke provincie kent van nature grillige grondwaterstanden door de hoogteverschillen. Dit jaar is de situatie extra gespannen, vooral op de plateau-hoogten.

Gelderland en Overijssel

De Veluwe is berucht om zijn diepe grondwaterspiegels. Particulieren met een ondiepe tuinput op of rond de Veluwe moeten rekening houden met capaciteitsverlies. Het rivierengebied rondom IJssel en Waal staat er relatief beter voor.

Achterhoek

Vergelijkbaar met Oost-Gelderland: droogtegevoelig en het afgelopen jaar significant onder normaal.

Rivierengebied en Zeeland

Minder acuut risico — deze gebieden profiteren van constante invoer uit rivieren en de zee, en het eerste watervoerende pakket is hier doorgaans dik en stabiel.

Wat u nu kunt doen — vóór de zomer

Het goede nieuws: u heeft nog steeds een raam van enkele weken om zich voor te bereiden op de zomer van 2026. Een paar concrete stappen:

1. Laat een bestaande ondiepe bron controleren

Als u al een beregenings- of spoelwaterbron heeft, vraag de installateur om een capaciteitsmeting. Dan weet u of de put dit seizoen voldoende water blijft geven. Zie ook ons artikel over voorbereid zijn op droogte en crisis.

2. Overweeg een diepere boring bij nieuwbouw

Gaat u dit voorjaar of deze zomer boren? Laat de boordiepte berekenen op basis van historische grondwaterstanden, niet op basis van gemiddelden. Bronkracht boort liever vijf meter dieper naar een stabiele laag dan uw bron in augustus te laten droogvallen. Lees Hoe diep moet een waterput zijn in Nederland? voor de achterliggende techniek.

3. Kies waar mogelijk het tweede of dieper watervoerende pakket

Voor drinkwater en voor langdurige beregening is een bron in het tweede watervoerende pakket veel robuuster. In de meeste Nederlandse regio's ligt dit onder minstens één afsluitende klei- of veenlaag.

4. Installeer een frequentiegestuurde pomp

Een moderne pompbesturing past de onttrekking aan op de actuele putcapaciteit. Valt het waterniveau in de put, dan regelt de pomp terug — voorkomt droogtrekken en beschermt de installatie.

5. Combineer met waterefficiënte toepassingen

Bodemvochtsensoren, druppelirrigatie en beregening in de vroege ochtend gebruiken gemiddeld 30–40% minder water voor hetzelfde resultaat. Goed voor uw bron én voor uw tuin.

Hoe Bronkracht "diep genoeg" bepaalt

Bij elke boring baseren we de diepte op twee gegevens:

TNO DINOloket-bodemkaarten: de exacte ondergrondopbouw op uw postcode
Historische grondwatermetingen: wat was het laagste niveau in de afgelopen 10 jaar op nabijgelegen meetpunten?

We mikken niet op het gemiddelde, maar op een diepte waar in het slechtste geschiedenisjaar nog voldoende water staat. Voor de meeste particuliere putten komen we daarmee uit op een iets diepere boring dan de "basis" — en precies die extra marge maakt het verschil tussen een droogvallende en een jaarrond betrouwbare bron.

Veelgestelde vragen

Kan mijn bestaande ondiepe bron verdiept worden? In veel gevallen wel, maar niet altijd voordelig qua techniek. Een nieuwe boring naar het tweede pakket is vaak een betere oplossing dan een bestaande bron te verdiepen. Vraag ons om een technische beoordeling van uw situatie.

Merken we de droogte ook in West-Nederland? De acute droogval-dreiging ligt op de zandgronden. In West-Nederland zijn de grondwaterstanden stabieler, maar sproeiverboden gelden landelijk — ook wie voldoende water heeft, mag soms niet sproeien vanuit het leidingnet. Een eigen bron geeft ook hier uitkomst omdat eigen grondwater meestal buiten het sproeiverbod valt.

Zijn sproeiverboden een realistisch risico dit jaar? Gezien de huidige startpositie achten we vroege sproeiverboden in Brabant, Limburg en Oost-Nederland zeer aannemelijk. In gemiddelde jaren werden de eerste verboden in juni ingesteld; dit jaar kan dat al in mei zijn.

Helpt het om meer regenwater op te vangen? Regentonnen en infiltratie zijn altijd nuttig en ontlasten het riool. Voor serieuze beregening in een droge zomer is de buffercapaciteit echter beperkt — een regenton is binnen een dag leeg. De combinatie regenopvang + eigen bron is ideaal.

Is de situatie elk jaar slechter? Trend: ja, de zomers worden geleidelijk warmer en droger en de winters leveren niet altijd voldoende aanvulling. Maar het verschilt per jaar sterk. 2024 was relatief nat, 2025 bijzonder droog. 2026 begint met achterstand.

Conclusie

De grondwaterstanden van begin 2026 laten zien dat het in droge jaren niet de gemiddelden zijn die tellen, maar de uitschieters. Een bron die in normale jaren ruim voldoende levert, kan in een slecht jaar droogvallen — exact wanneer u het water nodig heeft. De oplossing is technisch simpel: diep genoeg boren, in het tweede watervoerende pakket, op basis van historische minima.

Twijfelt u of uw bestaande put de zomer van 2026 haalt? Of overweegt u nu een nieuwe boring om op tijd voorbereid te zijn? Neem contact op voor een gratis haalbaarheidscheck. Binnen één werkdag hoort u of uw locatie toekomstbestendig is.

Lees ook: Noodwaterput laten boren: altijd water, ook bij stroomuitval en Voorbereid op droogte: een gids voor crisis-watervoorziening.

Grondwaterstand Nederland 2026: Waarom Deze Zomer Druk Zet op Uw Tuin en Wat een Diepe Bron Oplost